ESCO (Energy Service Company), bir enerji verimliliği projesini kurulumdan işletmeye kadar üstlenen, tüm sistemi kendi finansmanı ile kuran, karşılığında müşteriden sağlanan enerji tasarrufu üzerinden gelir elde eden bir iş modelidir.
Kısaca: Müşteri para ödemez → ESCO sistemi kurar → Fatura düşer → Aradaki farktan gelir paylaşılır.
| ESCO Model Türü | Açıklama |
|---|---|
| ✅ Payback ESCO | Maliyet ESCO tarafından karşılanır, geri ödeme enerji tasarrufu oranında yapılır |
| ✅ Shared Savings | Enerji faturasında elde edilen tasarruf belirli oranda müşteriye ve ESCO’ya bölüştürülür |
| ✅ Guaranteed Savings | Tasarruf garantisi ESCO tarafından verilir, yeterli tasarruf sağlanamazsa farkı ESCO öder |
| ✅ Super ESCO | Devlet destekli veya büyük yatırımcı destekli, küçük ESCO’lara fon sağlayan yapı |
| ✅ Joint Venture ESCO | ESCO ile müşteri ortak şirket kurar; yatırım, işletme, varlık paylaşımı bu şirket üzerinden yapılır |
GSHP gibi yüksek yatırım geri dönüş süresine sahip sistemlerde:
📆 15–20 yıl arasında ESCO anlaşmaları yapılır.
Özellikle konut bölgesi, kampüs, sera, otel gibi sürekli ısı yükü olan projelerde uzun vadeli ESCO anlaşmaları çok daha verimli olur.
GSHP sistemleri, yüksek ilk yatırım (CAPEX) ama çok düşük işletme maliyeti (OPEX) olan sistemlerdir.
Bu nedenle ESCO modeli, GSHP’nin en doğal finansman modeli haline gelir.
Fizibilite Analizi (ısı yükü, tasarruf potansiyeli, COP/SPF, karbon)
Yatırım Kararı (ESCO fonlaması, payback süresi)
Kurulum ve Devreye Alma (donanım + sondaj + sistem entegrasyonu)
15–20 Yıllık Isı Satış Anlaşması (HPA)
Veri Tabanlı İzleme & Raporlama (IoT, SCADA)
Karbon Kredisi / Teşvik Geliri Paylaşımı
Green Asset portföyü oluşturmak → şirket değeri artar
Yeşil borsalarda işlem görebilir (London / Stockholm gibi)
Karbon kredisi üzerinden sabit pasif gelir elde edilir
Fonlara ve yatırımcılara “karşılığı olan altyapı” gösterilir
Varlıklar teminat olabilir, finansman daha kolay sağlanır
ESCO ile yapılacak GSHP sistemlerinin mutlaka IoT / SCADA altyapılı olması gerekir.
Sözleşmede risk paylaşımı açıkça belirlenmelidir:
Bakım kimin sorumluluğunda?
Isı miktarı garanti edilecek mi?
COP değerine göre gelir mi yoksa sabit fiyat mı?
ESCO operasyonunun sürdürülebilirliği için enerji fiyatlarındaki dalgalanma da senaryolandırılmalıdır.
5627 sayılı Enerji Verimliliği Kanunu
➤ Enerji performans sözleşmeleri (EPS) bu kanunla tanımlanır.
➤ Özellikle kamu binalarına yönelik enerji verimliliği yatırımları için temel kanundur.
EPDK ve Enerji Hizmetleri Yönetmeliği (Yürürlük: 2012/2014/2022 güncellemeleri)
➤ EPDK tarafından tanımlanmış “Enerji Hizmet Şirketi” (EVD) tanımı çerçevesinde bazı faaliyetler izin kapsamına girer.
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı (YEGM – eski EIE) EVD Listesi ve Yetki Belgeleri
➤ Bir firmanın kamuya “resmi” enerji performans sözleşmesi sunabilmesi için EVD (Enerji Verimliliği Danışmanlık) Şirketi Yetki Belgesi alması gerekir.
➤ Ancak bu şart sadece kamu taraflı EPS için geçerlidir.
Özel sektör tarafında (otel, sera, konut sitesi, sanayi tesisi gibi) ESCO modeliyle çalışmak için yasal olarak doğrudan lisans alma zorunluluğu yoktur.
Ancak:
Isı satışı yapılacaksa ve sistem şebekeye bağlı değilse (yani elektrik üretimi/satışı yoksa), bu durum “ticari ısı hizmeti” olarak değerlendirilir.
Bu tip sözleşmelerde firma mutlaka ısı hizmet sözleşmesi (Heat Purchase Agreement – HPA) imzalamalıdır.
⚠️ Yani: “Yasal zorunluluk yoktur” ama sözleşmesel ve hukuki güvenlik sağlamak şarttır.
Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’ndan EVD (Enerji Verimliliği Danışmanlık) Yetki Belgesi
Başvuru: https://evdestek.sanayi.gov.tr
Şirket yapısı, uzman personel, deneyim, teknik ekipman gibi kriterler aranır.
Bu belge ile kamu binalarında ESCO modeliyle yatırım yapılabilir.
Kamu İhale Kanunu (4734) ve YİD / EPS / Performansa Dayalı Sözleşme Formatları
İhale usulü ile yapılacak kamu projelerinde genellikle EPS türü sözleşmeler kullanılır.
GSHP projeleri için Enerji Performans Sözleşmesi Tip Şablonları mevcuttur.
| Gerekli Unsur | Açıklama |
|---|---|
| ✅ Ticari Şirket Statüsü | Hizmet sunan firma, ısıtma-soğutma hizmeti sunabilecek faaliyet koduna sahip olmalı (NACE kodu) |
| ✅ GSHP Sistemine Sahip Olma veya Kiralama | Sistem, hizmet sunan firmanın sahipliğinde olmalı (ya da kullanım hakkı net olmalı) |
| ✅ Isı Hizmeti Sözleşmesi (HPA) | Tüketiciyle imzalanan detaylı hizmet sözleşmesi (ısı miktarı, COP, fatura modeli vs.) |
| ✅ Sigorta & Teminat Yapısı | Sistem arızası, ısı kesintisi vs. gibi durumlara karşı mali teminat / garanti yapılmalı |
| ✅ Çevresel & Ruhsat İzinleri | Sera, otel, sanayi sahalarında çevre, su, sondaj izinleri açık olmalı; sistem ruhsatlı çalışmalı |
| ⚠️ Karbon Kredisi & Teşvik Varlığı | Gelir paylaşımı varsa sözleşmede açıkça belirtilmeli (kim hak sahibi olacak) |
📌 Tüm sahalarda ısı pompası, kuyular, boru hattı vs. mülkiyeti bizde kalır
📄 15–20 yıllık ısı hizmet sözleşmesi (HPA) ile işletme sağlarız
📈 Bu sahalar, bizim “Green Asset” portföyümüzdür
📊 Karbon kredileri, teşvik başvuruları ve enerji ölçüm raporlamaları tamamen dijital olarak yürütülür
✅ Güçlü fizibilite + uzun vadeli sözleşme altyapısı
✅ Teknik yeterlilik (tasarım + kurulum + izleme)
✅ Hukuki çerçevede açıkça tanımlanmış HPA / EPS sözleşmeleri
✅ Varlık mülkiyeti, karbon kredisi ve teşvik haklarının açık paylaşımı
✅ Gerekirse EVD Yetki Belgesi (kamu projeleri için)
| Model | Açıklama |
|---|---|
| ✅ Klasik ESCO | GSHP Türkiye finansmanı, kurulumu ve işletmeyi yapar – müşteri hizmet alır |
| 🤝 Joint Venture Şirket | Müşteriyle ortak SPV kurulur, yatırım da işletme de birlikte yürütülür |
| 💰 Crowdfunding Modeli | Projeye çoklu yatırımcılar finansman sağlar, karşılığında pay veya getiri alır |
| 🏛️ Super ESCO Yapısı | GSHP Türkiye, küçük ESCO firmalarına altyapı, teknik ve finansal destek sağlar |
| 🧾 Asset Light / Lease Model | Müşteri kendi sistemini kurar, biz sadece işletme + bakım + dijital hizmeti verir |
